Бизнеске юридикалык аудит: эмне үчүн керек жана көйгөйлөрдөн сактанууга кандай жардам берет

Заманбап бизнесте жөн гана «иштеп, киреше табуу» азыр жетиштүү эмес. Компаниялар мамлекеттик органдар тарабынан көзөмөлдүн күчөшү, текшерүүлөрдүн санынын көбөйүшү, салыктык жана эмгек мыйзамдарынын татаалдашуусу, ошондой эле өнөктөштөр, банктар жана инвесторлор тарабынан талаптардын жогорулашы сыяктуу шарттарга туш болууда. Мындай шартта юридикалык аудит бизнес жана анын ээлери үчүн коргоонун негизги куралы болуп саналат.

Юридикалык аудит — бул формалдуулук эмес жана «болбосо да болуп калса» деген кепилдик да эмес. Бул компаниянын юридикалык түзүмүндөгү алсыз жактарды аныктоого жана келечекте айып пулдарга, сот талаштарына, эсептердин бөгөттөлүшүнө же ал тургай бизнести жоготууга алып келиши мүмкүн болгон көйгөйлөрдүн алдын алууга багытталган системалуу иш.

Бизнеске юридикалык аудит деген эмне?

Юридикалык аудит — бул компаниянын ишмердүүлүгүнүн мыйзам талаптарына шайкештигин текшерген комплекстүү укуктук текшерүү, ошондой эле учурдагы бизнес жүргүзүү модели менен байланышкан тобокелдиктерди талдоо.

Бир жолку консультациялардан айырмаланып, аудит бизнести бир бүтүн система катары карайт: уюштуруучу документтерден жана башкаруу түзүмүнөн баштап, келишимдерге, кадр маселелерине, лицензияларга, салыктык тобокелдиктерге жана активдерди коргоого чейин.

Негизи, юридикалык аудит үч негизги суроого жооп берет:

1. компанияда кайсы жерлерде мыйзам бузуу же алсыз жактар бар,
2. бул кандай кесепеттерге алып келиши мүмкүн,
3. тобокелдиктерди жоюу үчүн эмне кылуу керек.

Эмне үчүн юридикалык аудит «ийгиликтүү» бизнеске да керек?

Көптөгөн ишкерлер юристтерге көйгөй пайда болгондон кийин гана кайрылышат: салыктык текшерүү, эмгек талашы, өнөктөш менен чыр-чатак, лицензия берилбей калышы, эсептин бөгөттөлүшү. Юридикалык аудит болсо мындай кырдаалдардын алдын ала келип чыгышын алдын алууга мүмкүнчүлүк берет.

Маанилүүсү: бүгүн көйгөйдүн жоктугу — тобокелдиктер жок дегенди билдирбейт.

Юридикалык көйгөйлөр, адатта, акырындап топтоло берет:

• келишимдер интернеттен көчүрүлүп, компаниянын чыныгы ишмердүүлүгүнө ылайыкташтырылбайт,

• кызматкерлер туура түзүлгөн эмгек келишимдерисиз иштешет,

• ишмердүүлүк түрлөрү уставда көрсөтүлгөн түрлөргө дал келбейт,

• лицензиялар же такыр жок, же болбосо формалдуу түрдө гана таризделген,

• корпоративдик чечимдер тийиштүү тартипте туура жол-жоболоштурулбайт.

Белгилүү бир убакка чейин бул көрүнүктүү кыйынчылыктарды жаратпашы мүмкүн. Бирок биринчи текшерүү же талаш чыкканда, ушул «майда-чүйдө» нерселердин баары олуттуу көйгөйлөргө айланып кетет.

Юридикалык аудиттин негизги максаттары

Юридикалык аудит бир эле учурда бир нече стратегиялык милдетти чечет.

• Жашыруун тобокелдиктерди аныктоо
• Айып пулдардын жана санкциялардын алдын алуу
• Менчик ээлерин жана жетекчиликти коргоо
• Өсүүгө жана масштабдоого даярдык

Көп учурда мыйзам бузуулар жылдар бою топтоло берет: туура эмес түзүлгөн келишимдер, уставдагы каталар, милдеттүү буйруктардын жоктугу, кызматкерлердин туура эмес расмийлештирилиши, мөөнөтү өтүп кеткен лицензиялар. Аудит мындай көйгөйлөрдү көзөмөлдөөчү органдар кызыга электе эле аныктоого мүмкүнчүлүк берет.

Көзөмөлдөөчү органдар текшерүүлөрдү активдүү жүргүзүшөт: салык кызматы, эмгек инспекциясы, Санэпидкөзөмөл, экологиялык органдар, лицензия берүүчү органдар жана башка мекемелер. Юридикалык аудит мыйзам бузууларды алдын ала аныктап, текшерүүчүлөр келгиче аларды жоюуга мүмкүнчүлүк берет.

Көп учурларда жоопкерчилик компанияга гана эмес, анын негиздөөчүлөрүнө жана жетекчисине да жеке түрдө жүктөлөт. Бул административдик, каржылык, кээде кылмыш жоопкерчилиги да болушу мүмкүн. Юридикалык аудит негиздөөчүлөр менен жетекчиликтин мындай жеке тобокелдиктерин азайтат.

Жаңы рынокторго чыгууда, филиалдарды ачууда, инвесторлорду же чет өлкөлүк өнөктөштөрдү тартууда бизнестин юридикалык «тазалыгы» өтө маанилүү болуп калат..

5. Текшерүүлөргө жана келишимдерге даярдык

Аудит өзгөчө төмөнкү учурларда маанилүү:

• салыктык жана эмгек текшерүүлөрүнүн алдында,

• бизнести же үлүштү сатууда,

• лицензияларды жана уруксат кагаздарын алууда.

6. Бизнести башкарууну жакшыртуу

Так юридикалык түзүм, кызматкерлер жана контрагенттер менен мамилелердин туура жол-жоболоштурулушу бизнести алдын ала болжолдоого жана оңой башкарууга мүмкүнчүлүк берет.

7. Бизнес-процесстерди оптималдаштыруу

Аудиттин жүрүшүндө көбүнчө ашыкча же туура эмес уюштурулган процесстер аныкталат. Алар тобокелдиктерди жаратат жана компаниянын өнүгүшүн жайлатат.

Юридикалык аудиттин жүрүшүндө эмнелер текшерилет?

Юридикалык аудит — бул документтерди формалдуу карап чыгуу эмес, бизнестин бүтүндөй укуктук түзүмүн терең талдоо. Адатта, ал төмөнкүлөрдү камтыйт:

• Корпоративдик түзүмдү жана уюштуруучу документтерди

• Келишимдик базаны

• Эмгек мамилелерин жана кадрдык документтерди

• Салыктык жана финансылык-укуктук тобокелдиктерди (юридикалык аудит бухгалтердик аудитти алмаштырбайт, бирок укуктук тобокелдиктерди аныктоого жардам берет)

• Лицензияларды, уруксаттарды, билдирүүлөрдү

• Интеллектуалдык менчикти жана бренддерди

Юридикалык аудит жүргүзүлбөсө эмне коркунуч бар?

Практикада биз көп учурда мындай учурларга туш болобуз: көйгөйдү аудит жүргүзүү баскычында минималдуу чыгым менен эле чечүүгө болмок, бирок юридикалык тобокелдиктер эске алынбагандыктан, бизнес бир нече эсе чоң жоготууларга учурайт:

• ири айып пулдар жана кошумча эсептөөлөр;

• банктын эсептеринин бөгөттөлүшү;

• лицензия берүүдөн баш тартуу;

• контрагенттер менен соттук талаштар;

• кызматкерлер тарабынан эмгек доолору;

• катышуучулардын ортосунда корпоративдик чыр-чатактар;

• бизнести көзөмөлдөөнү жоготуу;

• инвестор тартуу же бизнести сатуу мүмкүн эместиги.

Юридикалык аудитти биз кантип жүргүзөбүз?

LEX Юридикалык фирмасы аудитти так түзүлгөн методология боюнча жүргүзөт.

1. Бизнести алдын ала талдоо

Биз компаниянын ишмердүүлүгүнүн өзгөчөлүктөрүн, тармагын, түзүмүн жана менчик ээлеринин максаттарын изилдейбиз.

2. Документтерди чогултуу жана талдоо

Бардык негизги документтер суралып, кылдат анализден өткөрүлөт.

3. Тобокелдиктерди аныктоо

Ар бир мыйзам бузуу коркунуч деңгээли боюнча классификацияланат: жогорку, орто, төмөн тобокелдик.

4. Жазуу түрүндөгү юридикалык корутунду даярдоо

Кардарга конкреттүү сунуштар камтылган кеңири отчет берилет.

5. Чечимдерди иштеп чыгуу жана ишке ашырууну коштоп жүрүү

Биз көйгөйлөрдү гана көрсөтпөстөн, аларды жоюу үчүн конкреттүү юридикалык механизмдерди сунуштап, ишке ашырууда колдоо көрсөтөбүз.

Биз юридикалык аудитти төмөнкү учурларда жүргүзүүнү сунуштайбыз:

• бизнес ишин баштаганда;
• масштабдоо (кеңейтүү) учурунда;
• менчик ээси же директор алмашканда;
• инвестор тартуунун алдында;
• бизнести сатуудан мурда;
• чет өлкөлүк өнөктөш киргенде;
• текшерүүлөргө даярданууда;
• компанияда чет өлкөлүк негиздөөчүлөр же директор болсо;
• эгер бизнес көптөн бери юридикалык текшерүүдөн өтпөсө же 1 жылдан ашык убакыт системалуу юристсиз иштеп келсе.

Юридикалык аудит — бул жөн гана коркунучтар жана тобокелдиктер жөнүндө эмес экенин түшүнүү керек. Бул — өсүү үчүн колдонулуучу инструмент.

Юридикалык системасы туура жолго коюлган компаниялар:

• инвестицияны оңойураак тартышат,
• тезирээк масштабдашат,
• өнөктөштөрдүн ишенимин көбүрөөк жаратат,
• кризистерге туруктуураак болот.

Юридикалык аудит — бул бизнестин туруктуулугуна, коопсуздугуна жана келечегине салынган инвестиция. Ал жалпы картинаны толугу менен көрүүгө, алсыз жактарды жоюуга жана өнүгүү үчүн ишенимдүү укуктук негиз түзүүгө мүмкүндүк берет.

Практика көрсөткөндөй, юридикалык аудитти үзгүлтүксүз жүргүзгөн компаниялар кризистерге азыраак туш болушат, өнөктөштөрдү жана инвесторлорду жеңилирээк тартышат жана мамлекеттик органдар менен болгон мамилелерде өздөрүн ишенимдүү сезишет.

LEX Юридикалык фирмасы ар түрдүү тармактагы компаниялар үчүн юридикалык аудит жүргүзүү боюнча практикалык тажрыйбага ээ. Анын ичинде чет өлкөлүк катышуусу бар бизнес, инвестициялык долбоорлор, өндүрүш жана соода компаниялары да бар.

Биз документтерди гана текшербестен — бизнестин юридикалык жактан дагы күчтүү болушуна жардам беребиз.