Эмгектик жөнгө салууну жөнөкөйлөтүү – Кыргызстандын инвестициялык жагымдуулугун жогорулатуучу фактор катары

2025-жылдын 28-февралында LEX Юридикалык фирмасынын юристтери Кыргыз Республикасынын жаңы Эмгек кодексине арналган IBC MeetUp иш-чарасына катышышты. Иш-чарага банк, тоо-кен өндүрүшү, телекоммуникация, тамак-аш жана билим берүү тармактарындагы компаниялар, ошондой эле мамлекеттик органдардын жана дипломатиялык миссиялардын өкүлдөрү катышты. Иш-чаранын уюштуруучусу Эл аралык ишкердик кеңеш (ЭИК) болду.

Эмгек мамилелерин жөнгө салууну жөнөкөйлөтүү Кыргызстандын инвестициялык жагымдуулугун жогорулатуу жолундагы эң маанилүү кадамдардын бири болуп калды. Эмгек мыйзамдарынын ачыктыгы жана тең салмактуулугу эмгек мамилелерин расмий жол-жоболоштурууга жана адамдык капиталды өнүктүрүүгө инвестиция салууга шарт түзөт.

Бермет Карабаева, Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин Эмгек бөлүмүнүн башчысы, жолугушуунун катышуучуларын Кыргыз Республикасынын жаңы Эмгек кодексинин негизги жоболору менен тааныштырды. Негизги өзгөртүүлөрдүн арасында төмөнкүлөрдү белгилөөгө болот:

• Эмгек кодексиндеги беренелердин саны 446дан 267ге чейин кыскартылып, бул анын түзүмүн жакшыртууга жана түшүнүктүүлүгүн арттырууга өбөлгө түздү.
• Аралыктан жана гибриддик иштөө формалары расмий түрдө таанылып, бул санариптештирүү шартында өзгөчө актуалдуу болуп саналат. Эми кызматкерлер өз милдеттерин аралыктан же гибриддик форматта аткара алышат.Внедрение электронных трудовых договоров и трудовых книжек, что значительно упрощает процесс трудоустройства и кадрового учета.
• Эмгек акы боюнча талаш-тартыштарга карата доо коюу мөөнөтү эми Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык эмгек акы төлөнүшү керек болгон күндөн тартып үч жылды түзөт. Мурда эмгек акыны өндүрүп алуу боюнча доо коюу мөөнөтү чектелген эмес.
• Эмгек акыны аткарылган иштин көлөмүнө, сапатына жана татаалдыгына, кесиптик стандарттарды эске алуу менен байланыштыруучу принцип бекитилди.
• Эмгек акыны, эмгек өргүүсүнө төлөмдөрдү жана кызматтан бошотууда акыркы эсептешүүнү кечиктирип төлөгөндүгү үчүн айып пулдар киргизилди, бул иш берүүчүлөрдү белгиленген мөөнөттөрдү сактоого түрткү берет.
• Стажировка эми жумуш ордунда окутуунун бир формасы катары таанылып, кесиптик көндүмдөрдү өнүктүрүүгө өбөлгө түзөт.
• Балдар үйлөрүнүн бүтүрүүчүлөрүн жана мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарды жумушка орноштуруу боюнча квоталар киргизилди.

Бул жаңычылдыктардын көпчүлүгү бизнес коомчулугунун өкүлдөрү, анын ичинде Эл аралык ишкердик кеңештин (ЭИК) мүчөлөрү тарабынан демилгеленген.

Ошондой эле иш-чаранын алкагында Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигине караштуу Мамлекеттик салык кызматы тарабынан Салык төлөөчүнүн кабинети (cabinet.salyk.kg) аркылуу жалданма кызматкерлердин реестрин жүргүзүүгө арналган жаңы электрондук сервис тааныштырылды.

Бул реестрди бардык иш берүүчүлөр өз кызматкерлери жөнүндө актуалдуу маалыматтарды киргизүү үчүн милдеттүү түрдө колдонууга тийиш.

LEX Юридикалык фирмасы бул маанилүү иш-чараны уюштургандыгы үчүн Эл аралык ишкердик кеңешке терең ыраазычылык билдирет. ЭИКтин Кыргызстандагы эмгек шарттарын жана инвестициялык климатты жакшыртуу боюнча көрүп жаткан аракеттери жогору баалоого татыктуу. Иш-чаранын уюштуруучуларына жаңы демилгелерди ишке ашырууда жана бизнес менен мамлекеттик органдардын ортосундагы кызматташтыкты чыңдоодо мындан аркы ийгиликтерди жана шыктуулукту каалайбыз!